« Repons entènasyonal la pa koresponn ak gravite kriz ki la » : Ulrika Richardson gen anpil lapèn nan moman l ap kite pòs li an Ayiti

Madi a, Ulrika Richardson montre jan li atriste epi li pa jwenn ase mo pou l eksplike gravite kriz peyi DAyiti ap travèse a. Li fè deklarasyon sa yo nan moman l ap pase dènye jou l nan pòs Kòdonatris imanitè NasyonZini pou Ayiti anvan li al okipe lòt fonksyon nan peyi Libi.

« Èske kriz la bay kè kase? Li grav? Li ijan? Li tout sa ansanm – e menm plis," se sa responsab la deklare san pèdi tan devan yon gwoup jounalis nan New York, pandan li ap pale sou sitiyasyon peyi zile Karayib sa a, gang yo ap ravaje. Rezilta a: se 1.3 milyon moun deplase, mwatye ladan yo se timoun; 3,000 moun mouri depi janvye; 2 milyon moun sou wout tonbe nan grangou. Men, dèyè chif sa yo, li mete aksan sou sa: "Gen yon fanm, yon timoun, yon papa, yon jèn."

UN Photo/Mark Garten - Ulrika Richardson, nan dènye konferans pou la près nan wòl Reprezantant espesyal adjwent Biwo entegre NasyonZini an Ayiti (BINUH), nan syèj NasyonZini, Nouyòk.

Diplomat sa a, ki soti nan peyi Syèd, te pase plis pase twa lane nan kapital Ayiti epi li te vwayaje tout kote nan peyi a. Li di li sezi devan kapasite moun yo pou reziste epi kenbe tèt yo. Li site egzanp yon fanm ki te viktim vyòl plizyè fwa, men ki, gras ak sipò sikolojik, “kenbe tèt, vle viv, epi menm ap mande jistis.” Men li rakonte tou trajedi kèk moun ki te oblije abandone yon fanmi ki kòmanse avanse nan laj oswa ki gen yon andikap pandan yo t ap pete kouri pou sove lavi yo anba atak gang yo.

Jan li raple sa a, sitiyasyon an malouk: malnitrisyon timoun, timoun gang yo rekrite, lekòl fèmen, lopital pa fonksyone jan sa dwe ye— “se sèlman 36% nan yo ki gen tout kapasite pou yo fonksyone nan kapital la”.

Gen zouti, men pa gen volonte

Malgre tout sa, Ulrika Richardson fè konnen gen mekanis entènasyonal ki deja an plas: yon plan repons imanitè ki jwenn sèlman 9% finansman, ki se pi ba nivo nan mond lan”, yon rejim sanksyon, yon anbago sou zam yo, epi yon misyon miltinasyonal pou sipò sekirite peyi Kenya ap dirije. “Nou gen zouti yo, men repons entènasyonal la pa koresponn ak gravite sitiyasyon an.”

Lè yo mande l sou priyorite pou Ayiti, li reponn san ezitasyon — “Fòk zam sispann antre Ayiti”, kraze rapò ki devlope ant elit politik oswa ekonomik yo, epi bay fòs misyon miltinasyonal la mwayen pou yo aji. Men li avèti: tout sa dwe makònen ak solisyon kriz politik la epi travay pou redemare aktivite devlòpman. Sinon ap gen plis enstabilite.

Poukisa sa pa fèt? Li reponn: “Se yon melanj mank volonte politik, nan plizyè nivo, ak mank finansman,” , pandan li konstate gang yo pran libète yo ak moun ki konn sipòte yo. Yo itilize krim òganize rejyonal pou yo kontinye fonksyone.

Malgre tout difikilte sa yo, Ulrika Richardson gen lespwa: “Ayiti gen anpil bagay pou l ofri: yon tèritwa ki pa twò gwo men ki rich, yon popilasyon dinamik, yon dyaspora aktif. Tout kondisyon yo reyini pou peyi a travèse moman difisil sa a epi mete peyi a sou yon chimen pozitif pou estabilite, pwosperite, ak lavi miyò nan diyite.” Epi li fini konsa: “Ayisyen yo pare.”